TMSNEDİR Editör Ekibi
Dr. Kübra Ceren Cesur
21 Temmuz 2026
27 Temmuz 2026
10–12 dakika
NICE, FDA ve IFCN
KISACA
TMS’nin en sık bildirilen yan etkileri baş ağrısı, saçlı deride hassasiyet ve uygulama bölgesinde rahatsızlıktır. Yüz veya çene kaslarında geçici seğirme, boyun gerginliği, baş dönmesi ve yorgunluk da görülebilir. Bu etkiler çoğunlukla hafif, kısa süreli ve tedavinin ilk günlerinde daha belirgindir. Nöbet, senkop, tinnitus ve mani/hipomani gibi ciddi olaylar nadirdir. Her yeni veya şiddetlenen belirti tedavi ekibine bildirilmelidir.
BU İÇERİKTE NELER BULACAKSINIZ?
- TMS’nin yaygın ve geçici yan etkileri
- Nadir fakat ciddi riskler
- Yan etkilerin ne kadar sürebileceği
- Rahatsızlığı azaltmak için klinik önlemler
- Ne zaman sağlık ekibine haber verilmesi gerektiği
İÇİNDEKİLER
TMS’nin Yan Etkileri Nelerdir?
Transkraniyal Manyetik Uyarım (TMS), kafa derisinin dışından uygulanan manyetik darbelerle belirli beyin ağlarını hedefleyen cerrahi olmayan bir nöromodülasyon yöntemidir. Uygulama genel olarak iyi tolere edilse de tamamen yan etkisiz değildir.
Yan etkilerin türü ve şiddeti; kullanılan cihaz ve bobine, hedef bölgeye, uyarım frekansı ve yoğunluğuna, motor eşiğe ve kişinin ağrı duyarlılığına göre değişebilir. Bu nedenle internette görülen tek bir oranı bütün TMS uygulamalarına genellemek doğru değildir.
En sık etkiler uygulama bölgesine yakındır ve genellikle tedavinin ilk seanslarında hissedilir. Klinik ekip, konforu ve güvenliği her seansta izlemeli; devam eden rahatsızlıkta bobin açısı, oturma pozisyonu veya uyarım planını değerlendirmelidir.
YAN ETKİ ÖZETİ
- Baş ağrısı ve saçlı deri rahatsızlığı en sık bildirilen etkilerdir.
- Kas seğirmesi ve boyun-çene gerginliği çoğunlukla seansla sınırlıdır.
- Şiddet, kullanılan protokole ve kişisel duyarlılığa göre değişir.
- Nöbet gibi ciddi etkiler nadirdir; risk taraması yine de gereklidir.
Yan Etkiler Neden Ortaya Çıkabilir?
TMS bobini saçlı derinin üzerinde güçlü ve hızlı değişen bir manyetik alan oluşturur. Darbeler hedeflenen sinir ağlarını etkilerken saçlı deri ve yüz kaslarındaki sinirleri de kısa süreli uyarabilir. Tıklama sesi, bobinin kafa derisine teması ve kişinin uzun süre aynı pozisyonda oturması da rahatsızlığa katkıda bulunabilir.
Yan etki görülmesi, tedavinin beyne zarar verdiği anlamına gelmez. Bununla birlikte olağan dışı, şiddetli veya kalıcı belirtiler “normaldir” diye göz ardı edilmemelidir.
1
Bobinin saçlı deriyle teması
2
Yüz ve şakak kaslarının uyarılması
3
Tıklama sesi ve işitsel maruziyet
4
Kişisel motor eşik ve hassasiyet
En Sık Görülen TMS Yan Etkileri
Güncel konsensüs ve klinik rehberlerde en sık bildirilen etkiler şunlardır:
- Baş ağrısı: çoğunlukla gerilim tipi ve kısa sürelidir.
- Saçlı deride ağrı veya hassasiyet: bobinin temas ettiği ve uyarımın hissedildiği bölgede oluşabilir.
- Yüz veya çene kaslarında seğirme: özellikle uyarım sırasında görülebilir.
- Boyun, şakak veya çene gerginliği: kas aktivasyonu ve oturma pozisyonuyla ilişkili olabilir.
- Baş dönmesi, sersemlik veya yorgunluk: bazı kişilerde kısa süreli bildirilebilir.
- Bulantı veya uykusuzluk: daha az sıklıkta görülebilir.
NICE’ın değerlendirdiği depresyon çalışmalarında baş ağrısı ve saçlı deri rahatsızlığı öne çıkmıştır. Oranların protokol ve çalışma tasarımına göre değiştiği unutulmamalıdır.
| Yan etki | Genel özellik | Klinik yaklaşım |
|---|---|---|
| Baş ağrısı | Genellikle hafif ve geçici | Süre ve şiddet izlenir |
| Saçlı deri hassasiyeti | İlk seanslarda daha belirgin olabilir | Bobin açısı ve doz değerlendirilir |
| Kas seğirmesi | Çoğunlukla uyarım sırasında | Konum ve hasta konforu kontrol edilir |
| Boyun-çene gerginliği | Pozisyon ve kas aktivasyonuyla ilişkili olabilir | Oturma ve baş desteği ayarlanır |
| Baş dönmesi / yorgunluk | Daha az sıklıkta, kısa süreli | Seans sonrası durum değerlendirilir |
Önemli: Baş ağrısının şiddetli, alışılmadık veya giderek kötüleşen nitelikte olması; bilinç değişikliği, güçsüzlük ya da görme bozukluğu gibi başka belirtilerle birlikte görülmesi ayrıca değerlendirilmelidir.
Yan etkiler kişiden kişiye değişir
Bir kişinin yaşadığı rahatsızlık başka bir kişide görülmeyebilir. TMS türü, hedef bölge, doz, kas hassasiyeti ve eşlik eden sağlık durumları tolerabiliteyi etkileyebilir.
Baş Ağrısı ve Saçlı Deri Hassasiyeti
Baş ağrısı, TMS sırasında veya seans sonrasında en sık bildirilen yakınmalardan biridir. Çoğunlukla gerilim tipi, hafif veya orta şiddette ve geçicidir. Saçlı deride vurma, batma, basınç veya hassasiyet hissi de oluşabilir.
Bu etkiler sıklıkla ilk seanslarda daha belirgindir ve kişi uygulamaya alıştıkça azalabilir. Klinik ekip; bobin konumunu, açısını, oturma pozisyonunu ve uyarımın kademeli artırılmasını değerlendirebilir. Ağrı kesici kullanımı gibi kişisel tıbbi kararlar yalnızca kişinin hekimi tarafından önerilmelidir.
Kendi kendinize protokol değiştirmeyin: Rahatsızlık hissedildiğinde seansı sessizce tolere etmeye çalışmak yerine uygulayıcıya hemen bildirin. Uyarım ayarını veya ilacınızı kendi başınıza değiştirmeyin.
KONFORU ARTIRMAYA YARDIMCI KLİNİK ADIMLAR
- Baş-boyun desteğinin ve oturma pozisyonunun düzeltilmesi
- Bobin açısı ile hedef temasının yeniden kontrol edilmesi
- Uyarım yoğunluğunun klinik plana uygun kademeli artırılması
- Belirtilerin her seansta süre ve şiddet açısından kaydedilmesi
Yüz Seğirmesi ve Çene-Boyun Gerginliği
Bobine yakın yüzeysel sinir ve kasların uyarılması; göz çevresi, alın, şakak veya çenede kısa süreli kasılma ve seğirmeye neden olabilir. Bazı kişilerde boyun veya çene kaslarında gerginlik hissedilir.
Bu durum çoğunlukla uyarım sırasında görülür ve darbe sona erdiğinde azalır. Belirgin ağrı, gözde rahatsızlık veya diş sıkma hissi oluşursa bobin konumu ve açı ayarı gözden geçirilmelidir.
BİLMENİZ GEREKENLER
- Geçici kas hareketleri tek başına nöbet anlamına gelmez.
- Rahatsızlığın yeri ve şiddeti uygulayıcıya tarif edilmelidir.
- Kalıcı güçsüzlük veya kontrol dışı yaygın hareket acil değerlendirme gerektirir.
TMS Ağrılı Bir Uygulama mıdır?
TMS deneyimi kişiden kişiye değişir. Ağrı, hassasiyet ve konfor yönetimini ayrı rehberimizde ayrıntılı inceleyebilirsiniz.
Yan Etkiler Ne Kadar Sürer?
Baş ağrısı, saçlı deri hassasiyeti, seğirme ve sersemlik gibi yaygın etkiler çoğunlukla seans sırasında veya seansı izleyen kısa dönemde görülür. Birçok kişide tedavinin ilk günlerinden sonra azalır.
Tek bir süre vermek doğru değildir. Belirtinin türü, kişinin sağlık durumu, kullanılan protokol ve alınan önlemler süreyi etkileyebilir. Seanslar arasında devam eden, giderek artan veya günlük yaşamı bozan belirtiler yeniden değerlendirilmelidir.
Yan Etki İzlemi Nasıl Yapılır?
Düzenli yan etki izlemi, güvenliğin yanı sıra kişinin tedaviye devam edebilmesini sağlayan tolerabiliteyi de değerlendirir.
Sor
Her seanstan önce yeni belirti ve sağlık değişikliği sorgulanır.
Kaydet
Belirtinin yeri, şiddeti, başlangıcı ve süresi not edilir.
Değerlendir
Bobin konumu, motor eşik, ilaç ve risk faktörleri gözden geçirilir.
İzle
Yapılan düzenlemenin konfor ve güvenliğe etkisi takip edilir.
Pratik kayıt: “Ne zaman başladı, nerede hissediliyor, 0–10 arasında şiddeti kaç ve ne kadar sürdü?” soruları sağlık ekibinin doğru değerlendirme yapmasına yardımcı olur.
TMS’nin Nadir Fakat Ciddi Yan Etkileri
Ciddi olaylar nadirdir; ancak bilgilendirilmiş onam ve güvenlik planının önemli bir parçasıdır:
- Nöbet: en çok önem verilen ciddi risktir. Uyku yoksunluğu, alkol/madde yoksunluğu, bazı nörolojik durumlar ve nöbet eşiğini etkileyen ilaç değişiklikleri riski artırabilir.
- Senkop: bayılma, nöbetle karışabilir ve klinik olarak değerlendirilmelidir.
- Mani veya hipomani: özellikle bipolar yatkınlığı olan kişilerde ajitasyon, uyku ihtiyacında azalma ve aşırı hareketlilik gibi belirtiler izlenmelidir.
- Tinnitus veya işitme değişikliği: uygun işitme koruması önemlidir.
- Gözle ilgili çok nadir olaylar: görme değişikliği veya göz ağrısı gecikmeden bildirilmelidir.
Nadir, “önemsiz” demek değildir: Ciddi bir belirti olasılığı düşük olsa bile tedavi merkezinin nöbet ve acil durum prosedürü bulunmalıdır.
TMS Nöbet Riskini Artırır mı?
TMS’ye bağlı nöbet seyrektir, ancak risk sıfır değildir. Risk; standart dışı uyarım parametreleri, nöbet öyküsü, bazı beyin hastalıkları, ciddi uyku yoksunluğu, elektrolit bozukluğu, yoğun alkol veya madde kullanımı/yoksunluğu ve nöbet eşiğini etkileyen ilaç değişiklikleriyle artabilir.
Tedavi öncesi tarama, motor eşik ölçümü, onaylı protokol sınırlarına uyum ve her seans öncesi sağlık değişikliklerinin sorgulanması temel önlemlerdir.
Dikkat Gerektiren Dört Yan Etki Grubu
Aşağıdaki belirtiler nadir olabilir; erken fark edilmeleri klinik güvenlik açısından önemlidir.
Nöbet veya Bilinç Değişikliği
Yaygın kasılma, bilinç kaybı veya seans sonrasında belirgin kafa karışıklığı acil değerlendirme gerektirir.
Mani / Hipomani Belirtileri
Uyku ihtiyacında belirgin azalma, taşkınlık, hızlanmış konuşma ve dürtüsellik tedavi ekibine bildirilmelidir.
İşitme veya Tinnitus
Yeni başlayan çınlama, kulak ağrısı veya işitmede değişiklik değerlendirilmelidir; seanslarda koruyucu kullanılır.
Göz ve Görme Belirtileri
Yeni görme değişikliği, ışık çakması veya göz ağrısı olağan bir yan etki kabul edilmemeli ve değerlendirilmelidir.
Her Belirti TMS’den mi Kaynaklanır?
Hayır. Baş ağrısı, yorgunluk, baş dönmesi veya uyku değişikliği; mevcut hastalık, ilaçlar, susuzluk, enfeksiyon ve başka nedenlerle de ortaya çıkabilir. Zamanlama, tekrar eden örüntü ve eşlik eden belirtiler klinik değerlendirmede birlikte ele alınır.
Ne Zaman Sağlık Ekibine Haber Verilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri olduğunda seansı uygulayan ekiple gecikmeden iletişim kurulmalıdır:
- giderek artan veya seanslar arasında geçmeyen ağrı,
- yeni işitme kaybı, yoğun çınlama veya kulak ağrısı,
- uyku ihtiyacında belirgin azalma, ajitasyon veya olağan dışı taşkınlık,
- bayılma, bilinç değişikliği veya nöbet benzeri hareket,
- yeni görme değişikliği, göz ağrısı veya nörolojik belirti,
- yeni ilaç, doz değişikliği, ağır uykusuzluk ya da alkol/madde yoksunluğu.
Acil durum: Bilinç kaybı, nöbet, yeni güçsüzlük, konuşma bozukluğu veya şiddetli ve alışılmadık baş ağrısı varsa yerel acil sağlık hizmetlerine başvurun. Bu sayfa acil değerlendirme yerine geçmez.
Belirtiyi saklamayın
Tedavinin kesileceği endişesiyle yan etkiyi gizlemek güvenliği azaltır. Ekip çoğu zaman konumu, konforu veya planı yeniden değerlendirerek uygun yaklaşımı belirleyebilir.
Yan Etkiler Nasıl Azaltılabilir?
Yan etki yönetimi kişiye ve belirtiye göre planlanır. Klinik uygulamada şu adımlar değerlendirilebilir:
- baş ve boynun rahat, sabit biçimde desteklenmesi,
- bobin temasının ve açısının yeniden kontrol edilmesi,
- uyarımın klinik protokole uygun kademeli artırılması,
- motor eşiğin klinik veya ilaç değişikliğinde yeniden ölçülmesi,
- hasta ve personel için uygun işitme koruması,
- yan etkilerin standart biçimde kaydedilmesi,
- gerekli tıbbi tedbirlerin yalnızca hekim önerisiyle uygulanması.
İlaç güvenliği: Baş ağrısı için reçetesiz ilaç kullanımı bile kişisel sağlık durumu ve diğer ilaçlarla etkileşim açısından hekime danışılarak planlanmalıdır.
TMS Hafızayı veya Bilişsel İşlevleri Bozar mı?
Güncel depresyon konsensüsü, standart TMS uygulamalarında akut bilişsel veya nörolojik bozulma saptanmadığını belirtir. TMS, EKT’den farklı olarak kontrollü nöbet oluşturmaz ve standart uygulamada anestezi gerektirmez. Bununla birlikte yeni başlayan belirgin kafa karışıklığı veya bilişsel değişiklik olağan kabul edilmemeli ve değerlendirilmelidir.
Farklı TMS Protokollerinde Yan Etkiler Aynı mıdır?
Hayır. Yüksek frekanslı rTMS, düşük frekanslı rTMS, derin TMS ve theta burst stimülasyonunun uyarım deseni, bobin yapısı ve seans süresi farklıdır. Bu nedenle yan etki türleri benzer olsa da sıklık ve şiddet aynı olmayabilir.
Çalışmalar arasında hasta grubu ve raporlama yöntemi de değişir. Bir protokol için bildirilen oran, başka bir cihaz veya uygulamaya doğrudan aktarılmamalıdır.
İlgili Güvenlik Rehberleri
Bilimsel Kaynaklar Yan Etkiler Hakkında Ne Söylüyor?
NICE güvenlik değerlendirmesi baş ağrısı, saçlı deri rahatsızlığı, uygulama bölgesinde ağrı, yüz seğirmesi ve uyku hali gibi etkileri raporlar. FDA cihaz güvenliği rehberi nöbet riskine, işitme korumasına ve devam eden önemli rahatsızlıkta uygulamanın durdurulmasına dikkat çeker.
2024 tarihli güncel uluslararası konsensüs, rTMS’nin genel olarak iyi tolere edildiğini; sık etkilerin hafif ve zamanla sınırlı, ciddi etkilerin ise nadir olduğunu belirtir.
Yan Etki Oranları Neden Farklıdır?
Çalışmalarda kullanılan cihaz, bobin, hedef bölge, frekans, yoğunluk, hasta grubu ve yan etki tanımı farklı olabilir. Bu nedenle oranları bağlamından koparmadan değerlendirmek gerekir.
Başlıca Kaynaklar
Bu yazıda düzenleyici kurum belgeleri ve güncel uzman konsensüsleri önceliklendirilmiştir.
NICE
Depresyonda rTMS çalışmalarındaki baş ağrısı, saçlı deri rahatsızlığı ve diğer güvenlik sonuçlarını özetler.
FDA
Cihaz etiketlemesi, nöbet riski, işitme koruması ve devam eden rahatsızlık için özel güvenlik kontrolleri sunar.
Güncel Konsensüs
Depresyonda TMS güvenliği, tolerabilite, hasta seçimi ve yan etki izlemine ilişkin 2024’e kadar olan kanıtları değerlendirir.
| Yan etki grubu | Genel değerlendirme |
|---|---|
| Baş ağrısı / saçlı deri ağrısı | En sık; çoğunlukla akut ve zamanla sınırlı |
| Kas seğirmesi / boyun gerginliği | Genellikle uygulama bölgesi ve seansla ilişkili |
| Baş dönmesi / yorgunluk / bulantı | Daha az sıklıkta ve çoğunlukla kısa süreli |
| Nöbet, senkop, mani, tinnitus | Nadir; ön tarama ve klinik izlem gerektirir |
Kaynak notu: Bu sayfa 24 Temmuz 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir. Cihaz ve protokole özgü güncel kullanım talimatları ayrıca dikkate alınmalıdır.
Bilimsel Bilgi Güncellenir
Yeni cihazlar ve uygulama protokolleri geliştikçe yan etki verileri de değişebilir. İçerik, yeni güvenlik kılavuzları yayımlandığında yeniden değerlendirilecektir.
TMS Güvenliğini Ayrıntılı İnceleyin
Hasta seçimi, nöbet riski, implantlar ve güvenlik önlemlerini ayrı rehberimizde bütüncül olarak inceleyebilirsiniz.
Sonuç: TMS’nin Yan Etkileri Genellikle Geçici midir?
Çoğu kişide görülen TMS yan etkileri hafif, uygulama bölgesiyle sınırlı ve geçicidir. Baş ağrısı, saçlı deri hassasiyeti ve kas seğirmesi en sık bildirilenlerdir. Nöbet, senkop, tinnitus ve mani/hipomani gibi ciddi olaylar nadir olsa da bilgilendirilmiş onamda açıkça ele alınmalıdır.
Güvenli yaklaşım; tedavi öncesi risk taraması, doğru motor eşik ve protokol seçimi, işitme koruması, her seansta doğrudan izlem ve kişinin yeni belirtileri açıkça paylaşmasına dayanır. Şiddetli, kalıcı veya olağan dışı bir belirti varsa kişisel tıbbi değerlendirme alınmalıdır.
UZMAN DEĞERLENDİRMESİ
Yan etkilerin değerlendirilmesinde yalnızca belirtinin adı değil; ne zaman başladığı, şiddeti, ne kadar sürdüğü ve başka belirtilerle birlikte olup olmadığı önemlidir. Kişisel tedavi planı ve gerekli önlemler uzman değerlendirmesiyle belirlenir.
Dr. Kübra Ceren Cesur – Psikiyatri Uzmanı
Tıbbi bilgilendirme notu: Bu içerik tanı veya kişisel tedavi önerisi değildir. Acil bir belirti yaşıyorsanız en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
TMS yan etkileri hakkında sık sorulan sorular
TMS’nin en sık yan etkisi nedir?
Baş ağrısı ve saçlı deride ağrı veya hassasiyet en sık bildirilen etkiler arasındadır. Sıklık kullanılan protokol ve kişisel özelliklere göre değişebilir.
TMS baş ağrısı ne kadar sürer?
Çoğu baş ağrısı kısa sürelidir ve ilk seanslardan sonra azalabilir. Uzayan, şiddetlenen veya alışılmadık baş ağrısı değerlendirilmelidir.
Yüz seğirmesi tehlikeli midir?
Uyarım sırasında görülen lokal ve kısa süreli seğirme çoğunlukla yüzeysel sinir-kas aktivasyonuyla ilişkilidir. Yaygın kasılma, bilinç değişikliği veya seans dışında süren hareketler değerlendirilmelidir.
TMS nöbete neden olabilir mi?
Evet, nöbet olası fakat nadir bir risktir. Kişisel risk faktörleri, ilaç değişiklikleri ve uyarım parametreleri tedavi öncesinde değerlendirilir.
TMS hafızayı etkiler mi?
Standart TMS uygulamalarında akut bilişsel bozulma gösterilmemiştir. Yeni ve belirgin kafa karışıklığı veya bilişsel değişiklik olağan kabul edilmemeli ve sağlık ekibine bildirilmelidir.
Yan etki olduğunda tedavi bırakılır mı?
Her yan etki otomatik olarak tedavinin bırakılmasını gerektirmez. Belirtinin şiddeti ve nedeni değerlendirilir; konum, konfor veya protokol düzenlenebilir. Ciddi veya devam eden reaksiyonda uygulama durdurulabilir.
Güncelleme Geçmişi
- 24 Temmuz 2026 — İlk kapsamlı yayın ve bilimsel kaynak kontrolü
NICE, FDA, IFCN ve 2024 uluslararası konsensüsü
Yaygın ve nadir etkileri ayıran, dengeli medikal anlatım
KISA BİLGİLER
Baş ağrısı / hassasiyet
Çoğunlukla kısa
Nöbet: nadir
Her seansta izlem
BU YAZI KİMLER İÇİN?
- TMS yan etkilerini araştıranlar
- Tedavi sırasında rahatsızlık yaşayanlar
- Nadir riskleri öğrenmek isteyenler
- Yakını için güvenilir bilgi arayanlar
Bir yan etki mi yaşıyorsunuz?
Kişisel belirtileriniz ve tedavi planınız için uygulamayı yapan sağlık ekibine veya uzman hekime danışın.
